Tekstilde Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Nedir? 2027'ye Giderken Neler Biliniyor?

Dijital Ürün Pasaportu, bir ürünün tanımı, içeriği ve yaşam döngüsüyle ilgili belirli bilgilerin dijital bir kayıt üzerinden erişilebilir olmasını hedefleyen bir yaklaşımdır. Amaç, ürünle ilgili bilgilerin tedarik zinciri boyunca, ve gerektiğinde tüketicilere, yetkililere veya geri dönüşüm aktörlerine, daha düzenli ve karşılaştırılabilir biçimde ulaşmasıdır.

Bu bilgiye nasıl erişileceği konusunda, ürün üzerinde yer alacak bir veri taşıyıcısı, örneğin bir QR kod, sıkça gündeme gelen seçenekler arasında. Ancak tekstil için hangi taşıyıcının, hangi formatta ve hangi bilgilerle kullanılacağı henüz nihai kurallara bağlanmış değil.

ESPR, Avrupa Birliği'nin ürünlerin daha sürdürülebilir tasarlanmasını hedefleyen ekotasarım çerçevesidir. DPP ise bu çerçevede ürün bilgisinin paylaşılmasını sağlayacak araçlardan biri olarak konumlanıyor.

Buradaki önemli nokta şudur: ESPR genel bir çerçeve sunar; her ürün grubu için hangi bilgilerin isteneceği, ürün grubuna özgü ayrı düzenlemelerle belirlenmesi planlanıyor. Tekstil için bu ürün grubuna özgü kurallar henüz yayımlanmış değil. Genel çerçeveyi daha ayrıntılı okumak isteyenler, Komisyon'un DPP sayfasına aşağıdaki kaynaklar bölümünden ulaşabilir.

Avrupa Komisyonu, tekstil ve giyimi DPP için öncelikli ürün grupları arasında sayıyor. Bu yaklaşım, AB'nin sürdürülebilir ve döngüsel tekstil stratejisiyle de bağlantılı olarak değerlendiriliyor.

Sektörün yapısı bu önceliği anlamayı kolaylaştırır. Bir giysinin arkasında çoğu zaman iplik, dokuma veya örme, boya-apre, konfeksiyon ve dağıtım gibi farklı firmaların yer aldığı çok aşamalı bir zincir bulunur. Ürün bilgisi bu aşamalar arasında dağılır. Karışım kompozisyonlar, onarım ve geri dönüşüm süreçlerinde ürünün neyden yapıldığının bilinmesini önemli hâle getirir. DPP, bu dağınık bilginin daha izlenebilir hâle gelmesini hedefleyen bir araç olarak görülüyor.

28 Eylül 2026 itibarıyla kamuya açık bilgilere göre tablo şöyle özetlenebilir:

Bu nedenle "DPP şu tarihte zorunlu olacak" ya da "şu veriler kesin istenecek" şeklindeki ifadelere temkinle yaklaşmak gerekir. Resmî kurallar yayımlanana kadar en güvenilir bilgi kaynağı, Komisyon'un güncel sayfalarıdır.

Komisyon'un tekstil ve giyim DPP sayfasında, tekstil pasaportunda yer alabilecek bilgi alanları genel başlıklar hâlinde anılıyor. Bunlar arasında şunlar bulunabilir:

• Ürün tanımı ve özellikleri: Ürünün kimliğini ve temel niteliklerini tanımlayan bilgiler.
• Lif kompozisyonu: Ürünün hangi liflerden, hangi oranlarda oluştuğu. Kompozisyonun ürün davranışına etkisi için kumaş kompozisyonu rehberine bakabilirsiniz.
• Menşe: Ürünün veya bileşenlerinin nerede üretildiğine dair bilgiler.
• Ekonomik aktör bilgileri: Ürünü piyasaya süren veya zincirde yer alan firmalara ilişkin bilgiler.
• Döngüsellik, onarım ve geri dönüşüm bilgileri: Ürünün onarılabilirliği, yeniden kullanımı ve geri dönüşümüyle ilgili bilgiler.

Bu liste kesin bir veri seti değildir. Hangi alanların zorunlu olacağı, ne kadar ayrıntı isteneceği ve bilgiyi zincirdeki hangi firmanın sağlayacağı henüz belirlenmedi.

DPP kuralları kesinleştiğinde, gereklilikler doğrudan AB pazarına ürün arz eden firmaları ilgilendirecek olsa da bilginin önemli bir kısmının tedarik zincirinin önceki halkalarından gelmesi gerekebilir. Bir hazır giyim markası, kompozisyon veya menşe bilgisini ancak kumaş ve iplik tedarikçilerinden aldığı belgelerle doğrulayabilir.

Bu durum, AB'ye doğrudan satış yapmayan ama AB'ye satış yapan müşterilere kumaş veya fason üretim sağlayan firmaların da konuyu izlemesini anlamlı kılar. Müşterilerden gelecek bilgi talepleri, resmî kurallardan önce de gündeme gelebilir.

Kurallar kesinleşmeden belirli bir sisteme ya da formata yatırım yapmak erken olabilir. Buna karşılık, hangi kurallar çıkarsa çıksın işe yarayacak temel bir kayıt düzeni kurmak genel bir iyi uygulamadır:

• Her kumaş kalitesi için kompozisyon bilgisinin yazılı ve güncel tutulması
• İplik ve hammadde tedarikçilerinden gelen belgelerin kalite koduyla eşleştirilerek arşivlenmesi
• Menşe bilgisinin hangi belgeye dayandığının kayıt altına alınması
• Ürün ve kalite kodlarının tüm yazışma ve belgelerde tutarlı kullanılması
• Müşteriye iletilen teknik bilgilerin tek bir kaynaktan, sürüm takibiyle yönetilmesi

Bu adımlar bir uyum garantisi değildir; yalnızca ileride gelebilecek bilgi taleplerine daha hazırlıklı olmayı sağlar. Kumaş ve fason üretim yaklaşımımız hakkında genel bilgiye üretim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

• Avrupa Komisyonu'nun tekstil ve giyim DPP sayfasındaki güncellemeler
• Tekstile özgü düzenlemenin taslak ve nihai metinlerinin yayımlanması
• Takvimde olası değişiklikler
• Kesinleşen veri alanları ve veri taşıyıcısına ilişkin kararlar
• AB'deki müşterilerden gelen bilgi ve belge talepleri

Kumaş ve üretim konularındaki diğer içeriklere rehberler sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Arkadaş Tekstil'in 1992'den bu yana süren sektör geçmişi hakkında bilgi almak için hakkımızda sayfasını ziyaret edebilirsiniz.